Άρθρο του κ. Πέτρου Μαζαράκη * που δημοσιεύτηκε στο Broker’s Time 42

* Ο κ. Πέτρος Μαζαράκης είναι Manager of Facultative Department της Carpenter Turner

Σίγουρα οι καιροί που ζούμε δεν μας επιτρέπουν να πλήττουμε. Παρά το γεγονός ότι οι διεθνείς εξελίξεις είναι αυτές που θα έπρεπε να μας απασχολούν περισσότερο προκειμένου να αντιληφθούμε τις τυχόν συνέπειες στην αγορά μας, εντούτοις οι πολιτικές εξελίξεις στη χώρα μας, η αστάθεια, το πάγωμα αγοράς είναι αυτά που βρίσκονται στο επίκεντρο της προσοχής και ανησυχίας μας.

Πρώτη παρατήρηση σχετικά με τη στάση των αντασφαλιστών έναντι των δυσχερειών διακίνησης κεφαλαίων λόγω capital controls:

Εξαιρετικά σημαντική, η άμεση και πρόθυμη ανταπόκρισή τους να παγώσουν τις απαιτήσεις τους για τις εκκρεμείς πληρωμές αντασφαλίστρων, για διάστημα τουλάχιστον 3 μηνών (Ιούνιος – Σεπτέμβριος), προς διευκόλυνση των συνεργαζόμενων ελληνικών ασφαλιστικών και μεσιτικών.

Θα έλεγα ότι καταδεικνύει το μέγεθος της στήριξης και αλληλεγγύης που απολαμβάνουμε, σε αντίθεση με πολλούς άλλους τομείς δραστηριότητας, π.χ. εκπροσώπων μεγάλων πολυεθνικών που εισάγουν αγαθά, των οποίων η προεξόφληση είναι προαπαιτούμενο για την αποστολή τους.

Θεωρώ πως η στήριξη αυτή οφείλεται κυρίως στο ειλικρινές, προσωπικό ενδιαφέρον των αντασφαλιστών για την Ελλάδα. Παρά το γεγονός ότι ο όγκος των διακινούμενων αντασφαλίστρων από τη χώρα μας έχει δραματικά συρρικνωθεί και δεν επηρεάζει στο ελάχιστο τη συνολική παραγωγή τους και παρά το ότι πληθωρικές αγορές όπως των Τουρκίας, Ισραήλ, Κεντρικής Ευρώπης και Μέσης Ανατολής μονοπωλούν το ενδιαφέρον τους, εντούτοις εξακολουθούν να συνδράμουν με κάθε δυνατή διευκόλυνση.

Καταστροφικά γεγονότα

Η φετινή χρονιά παραμένει έως σήμερα ακόμα μια χρονιά χωρίς σοβαρά περιστατικά από θεομηνίες (σεισμούς, τσουνάμι, τυφώνες). Δεν μπορούμε βεβαίως να μην κάνουμε αναφορά στην ισοπεδωτική καταστροφή από έκρηξη – πυρκαγιά και επακόλουθη μόλυνση λόγω έκλυσης του θανατηφόρου αερίου «κυανιούχο νάτριο» που έλαβε χώρα στις 12 Αυγούστου 2015 σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης χημικών στο λιμάνι TIANJIN της Κίνας. Συνέπειες: άμεσος θάνατος τουλάχιστον 180 ανθρώπων, σοβαροί τραυματισμοί εκατοντάδων και (αντ)ασφαλιστικές ζημιές περί τα 3,3 δισ. ευρώ.

Λαμβάνοντας υπόψη και την έκρηξη στο πυρηνικό εργοστάσιο της Φουκουσίμα το 2011, αντιλαμβανόμαστε την ασύλληπτη έκταση καταστροφών υπαιτιότητα ανθρώπινου λάθους (man-made losses) σε συνάρτηση με τη συνεχιζόμενη πίεση για αύξηση παραγωγής-κερδών εις βάρος των συνθηκών λειτουργίας, κόστους συντήρησης και διαχείρισης κινδύνων.

Καθώς, δε, γράφονται οι γραμμές αυτές, βρίσκεται σε εξέλιξη το τεράστιο σκάνδαλο που κλυδωνίζει τη Volkswagen, για παραπλάνηση των αμερικανικών αρχών ως προς τους πραγματικούς ρύπους που εκπέμπουν συγκεκριμένα μοντέλα με κινητήρες diesel που διατέθηκαν στην αγορά των ΗΠΑ και όχι μόνο. Τα ενδεχόμενα πρόστιμα εικάζεται ότι θα αγγίξουν το αστρονομικό ποσό των 18 δισ. δολαρίων και θα υπάρξουν και ποινικές διώξεις. Η τιμή της μετοχής της εταιρίας έχει ήδη απωλέσει πολύ μεγάλο ποσοστό της αξίας της. Οι επιπτώσεις στη φήμη της προδιαγράφονται σοβαρότατες. Ασφαλιστικές συνέπειες: ενεργοποίηση συμβολαίου D&O πιθανώς για το μεγαλύτερο ποσό αποζημίωσης που έχει ποτέ προκύψει. Επίσης αποζημιώσεις από τυχόν συμβόλαια ασφάλισης απώλειας φήμης, ανάκλησης προϊόντος κ.λπ.

Επάρκεια διαθέσιμων επενδυτικών κεφαλαίων στη διεθνή (αντ)ασφαλιστική αγορά & Soft market.

Το συμβάν της TIANJIN, «πληγώνει» σημαντικά τους ισολογισμούς αρκετών πολυεθνικών ασφαλιστικών και είχε σαν συνέπεια την προσωρινή αναστολή στο κύμα υπερ-εξαγορών / συγχωνεύσεων, με κυριότερη αυτήν της Royal & Sun Alliance από τη Zurich Insurance, που αν υλοποιούνταν θα ήταν ύψους £5,6 δισ. Όμως τα γεγονότα αυτά, παρά τα μεγέθη και τη σοβαρότητά τους, δεν επηρεάζουν τη συνολική διεθνή (αντ)ασφαλιστική αγορά. Η συνεχιζόμενη υπερπροσφορά κεφαλαίων δεν επιτρέπει να αναχαιτιστεί και αντιστραφεί το υφιστάμενο soft market.

Εκτιμάται πως η παγκόσμια αγορά είναι σε θέση, μέσα στο ίδιο οικονομικό έτος, να αντεπεξέλθει χωρίς σοβαρές επιπτώσεις ακόμα και σε θεομηνίες ή λοιπά καταστροφικά γεγονότα ύψους $50δισ. (όπως π.χ. ο τυφώνας Katrina το 2005).

Εντούτοις, κορυφαίοι κύκλοι που βρέθηκαν στο καθιερωμένο διεθνές αντασφαλιστικό meeting του Monte Carlo, στις αρχές του μήνα, διατείνονται ότι ο ρυθμός μείωσης του κόστους αντασφάλισης θα ανακοπεί μέσα στο 2016, καθώς η όποια επιπλέον επιβάρυνση στη σχέση «ασφάλιστρο / διαθέσιμο κεφάλαιο» καθίσταται ασύμφορη ανεξαρτήτως προέλευσης των κεφαλαίων (είτε από παραδοσιακούς αντασφαλιστές είτε από αγορές alternative capital). Μένει να το δούμε στην πράξη.

Solvency II & Rating Agencies

Εκτιμάται ότι η περαιτέρω μείωση του εκχωρούμενου κινδύνου από τους αντασφαλιζόμενους προς τους αντασφαλιστές ή/και εκχώρηση κινδύνου προς αντασφαλιστές χαμηλής φερεγγυότητας προς εξοικονόμηση κόστους, θα συνιστά κίνδυνο ασφαλούς διαχείρισης εκ μέρους των ασφαλιστικών, ειδικά ως προς τις προδιαγραφές που ορίζει το SOLVENCY II, η πλήρης εφαρμογή του οποίου στην Ελλάδα θα ισχύει από την 1.1.2016.

Επιπτώσεις στην ελληνική αγορά

Με τα σημερινά δεδομένα, αναμένεται ότι θα διατηρηθεί η τάση για μειώσεις στο κόστος αντασφάλισης, ειδικά στις συμβατικές αντασφαλίσεις καταστροφικών κινδύνων. Παράλληλα, όμως, και σε σχέση με την προηγούμενη παράγραφο, δεδομένου ότι και στον χώρο μας ισχύει ο γενικός κανόνας «ό,τι πληρώνεις, παίρνεις», καθώς οι εγχώριες ασφαλιστικές πιέζονται να αναζητούν το χαμηλότερο δυνατό κόστος αντασφάλισης, οφείλουν να σταθμίσουν τα οφέλη και τους κινδύνους που απορρέουν από την παραπάνω εξίσωση.

Στις προαιρετικές αντασφαλίσεις, οι πρωτοκλασάτοι αντασφαλιστές, σε γενικές γραμμές, λειτουργούν είτε στα πλαίσια της «διατήρησης θέσης» (continuity) μέσα στο παρατεταμένο soft περιβάλλον με τις ελάχιστες δυνατές απώλειες, ή της ευκαιριακής συμμετοχής σε ελκυστικούς κινδύνους, με βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.

Αναφορικά με τα δεδομένα της χώρας μας:

Δυστυχώς μέσα στο 2015, οι διαδοχικές εκλογές, τα capital controls, η υπερφορολόγηση, η απορρέουσα κάθετη μείωση της κατανάλωσης, η έλλειψη ρευστού στον δημόσιο & ιδιωτικό τομέα, η διακοπή ασφάλισης αρκετών μεγάλων δημόσιων οργανισμών έχουν προκαλέσει περαιτέρω συρρίκνωση του (αντ) ασφαλιστικού προϊόντος.

Παράλληλα με τα ανωτέρω, η αύξηση των συντελεστών φόρου ασφαλίστρων έχει σαν συνέπεια όχι μόνον την περαιτέρω συρρίκνωση του προϊόντος για ασφαλιστικές και αντασφαλιστές, αλλά και επιβάρυνση λόγω απορρόφησης του κόστους αυτού, καθώς στις περισσότερες των περιπτώσεων μεσαίων-μεγάλων κινδύνων, οι (αντ)ασφαλιστές αδυνατούν να το μετακυλήσουν στον ασφαλιζόμενο.

Υπάρχει προοπτική;

Με τα σημερινά δεδομένα, μάλλον όχι. Απαιτείται σταθερό πολιτικό κλίμα, με άμεσες και ορθολογικές επιλογές, που θα αποκλιμακώσουν τη φορολόγηση για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις και τον καταναλωτή. Που θα καθιερώσουν απλοποιημένο, συνεπές και μακρόπνοο φορολογικό περιβάλλον, ώστε να προσελκύσουν ή/και διατηρήσουν επενδύσεις από ιδιωτικά κεφάλαια, που θα εξασφαλίσουν θέσεις εργασίας και παραγωγή νέου πλούτου προς ασφάλιση. Που θα δημιουργήσουν κύκλο εργασιών με απορρέουσες ασφαλιστικές ανάγκες.

Αναδυόμενοι κίνδυνοι και νέα καινοτόμα προϊόντα όπως για παράδειγμα το Cyber Liability, D&O δείχνουν να έχουν λαμπρή προοπτική, ειδικά σε συνάφεια με τη διαχείριση κινδύνων και τις εφαρμογές του SOLVENCY II.

Επίσης ζεστό μένει πάντοτε το μακροχρόνιο ζήτημα της επαρκούς ασφάλισης κατά των θεομηνιών και κυρίως του σεισμού, όπως και η βελτίωση των προϊόντων ασφάλισης υγείας / περίθαλψης αποτελούν σημεία αιχμής για την (αντ)ασφαλιστική προοπτική.

Συμπεράσματα

Οι κυριότεροι αντασφαλιστές όπως η Munich Re, Swiss Re, Hannover Re, Amlin κ.λπ. δηλώνουν το “παρών” και συνεχίζουν να μας στηρίζουν, παρά τα συνεχή αρνητικά δεδομένα που διαμορφώνονται στην αγορά μας.

Δυστυχώς όμως, αν μετά και τις πρόσφατες εκλογές δεν επέλθει ριζική μεταβολή σε όλα τα θέματα που ταλανίζουν τη χώρα, η ύφεση θα συνεχιστεί, με δυσμενείς συνέπειες για τις συνεργασίες αυτές.